Aikido jest sztuką walki obronnej, w której przeplatają się wzajemnie elementy aktywności fizycznej i psychologicznej człowieka. W aspekcie fizycznym polega ono na wykorzystaniu siły ataku przychodzącego z zewnątrz i obróceniu jej przeciw osobie atakującej. Zawsze wykonuje się tzw. unik czyli zejście z linii nadchodzącego ataku. Nie wykonuje się bloków, gdyż w przypadku, gdy osoba atakująca jest silniejsza od nas i tak może nas dosięgnąć swoim atakiem. Zwykle ustępuje się po to, aby przechwycić atak, zjednoczyć się z nim w swoim ruchu i pokierowani nim w dogodny dla nas sposób rzucając lub unieruchamiając napastnika.

 

Najpierwotniejsza jest zasada "wtórnej inicjatywy". Nie ma technik wobec rywala zachowującego się pasywnie. Nie ma Aikido bez ataku przeciwnika. Zasada druga sprowadza się do czystej neutralizacji agresji. Taka forma obrony jest jednak tylko kwestią wyboru. W razie potrzeby, Aikido dysponuje dostatecznym repertuarem technik, aby ciężko i groźnie porazić przeciwnika. Teoretycznie do wykonania akcji obronnej aikidoka w 90 procentach wykorzystuje si3e napastnika, a tylko 10 procent swojej. Podobnie jak w judo stosowana jest tu zasada "ustąp aby zwyciężyć". W judo jednak musi dojść do twardego zwarcia, aikidocy zaś walczą na odległość wyciągniętego ramienia. Aikido jest sztuką reaktywności na różne formy ataku. W umyśle broniącego się nie ma i nie powinno być żadnego zamysłu obrony dopóki atak nie zostanie rozpoczęty.

 

Nie ma żadnej techniki "ogólnej" czy "wyjściowej" - jest tylko reakcja na atak. Różnych sposobów przeciwdziałania atakom trzeba po prostu nauczyć się w toku mozolnego treningu. Techniki aikido wykorzystują inercje przemieszczającej się masy. Kluczem skuteczności jest więc to, aby rywal zachował moment bezwładności. Jedyną przeszkodą w ćwiczeniu aikido jest niewłaściwa motywacja. Daleko nie zajdzie ten, kto przyszedł do dojo, aby szybko i skutecznie nauczyć się bić. Znacznie ważniejsza i wartościowsza jest fascynacja sztuką, pięknem ruchu, mozolnie wypracowaną skutecznością. Aby zajmować się aikido nie trzeba mieć silnych mięśni i ogromnej postury. Wystarczy być precyzyjnym, giętkim i umieć wczuwać się w ruchy i zamierzenia partnera.