Obecny kszta3t Aikido opiera sie na wielowiekowej tradycji sztuk walki. ¬ród3em wszystkich sztuk walki Dalekiego Wschodu by3y wojny. Jak wiadomo w czasie wojny (walki realnej) liczy sie efekt czyli pokonanie przeciwnika, a nie sposób, w jaki zosta3 osi±gniety. Je?eli mniejszy i stosunkowo s3abszy pokona3 wiekszego i silniejszego przeciwnika, i je?eli sposób w jaki to zrobi3 zostawa3 doceniony, to stawa3 sie on now± metod±. Tak przez lata wykrystalizowa3y sie setki takich metod, sprawdzanych niejednokrotnie w bardzo ryzykownych warunkach walki, podczas której jeden z przeciwników gin±3. Dzieki wp3ywowi religii buddyjskiej, koncepcja (pragmatyczna) walki zosta3a przetransportowana na droge filozoficzn±. Trening, w celu pokonania przeciwnika, zast±pi3 trening umiejetnego ?ycia. Po rozpadzie klanu samurajów sztuki walki zmieni3y swój charakter. Obecny kszta3t Aikido ma swoje korzenie w tzw. daito aikijitsu, które zosta3o stworzone przez ksiecia Teijun, szóstego syna cesarza Seiwa (850-880 r. ne). Sztuke te nastepnie udoskonali3 Shinra Saburo Yoshimitsu, zainspirowany, jak g3osi legenda, widokiem paj±ka zrecznie zapedzaj±cego du?ego owada w swoj± siea. Drugi syn Yoshimitsu, który ?y3 w Takeda, da3 pocz±tek rodowi o tym nazwisku. Sztuka daito aikijutsu by3a utrzymywana w sekrecie i uczono tylko cz3onków rodziny Takeda. W roku 1574 Takeda Kunitsugu przeniós3 sie do Aizu i od tej pory sztuka walki prezentowana przez niego zosta3a nazwana aizu todome. Dopiero w roku 1868, w okresie ery Meiji, Sokaku Takeda, g3owa rodu Takeda zacz±3 nauczaa publicznie, pilnie strze?onych przez wieki tajemnic rodu Takeda, przemierzaj±c w tym celu Japonie.Najwybitniejszym uczniem Sokaku Takeda by3 Morihei Ueshiba. Mistrz Ueshiba urodzi3 sie w Tanabe, prowincja Wakayama, w listopadzie 1883 r. Sztukami walki zainteresowa3 sie ju? w wieku kilkunastu lat.Takeda by3 cz3owiekiem niezwykle surowym dla swoich uczniów, co odpowiada3o psychice Ueshiby. Tylko przez 100 dni Ueshiba awiczy3 pod okiem Takedy. Za pobierane lekcje p3aci3, jak na owe czasy, bardzo du?o, tote? wyda3 ca3y maj±tek. Do tego musia3 zajmowaa sie domem Takedy (przygotowywaa drewno na opa3, przynosia wode itp.). Du?y wp3yw na kszta3t wspó3czesnego Aikido mia3y zainteresowania religijne Ueshiby. W 1919 roku zwi±za3 sie z sekt± religijn± Deguchiego, którego nauki wywar3y ogromny wp3yw na psychike Ueshiby. Dzieki odpowiedniemu treningowi potrafi3 on wytworzya u siebie "szósty zmys3", który pozwala3 mu na wyczuwanie intencji przeciwnika. Zacze3a dzia3aa maksyma wielu sztuk walki - "nie my¶l - czuj". Ueshiba potrafi3 zawsze wykrya intencje przeciwników, co dawa3o mu mo?liwo¶a likwidowania ataku ju? w jego zarodku, a co za tym idzie - by3 nie do pokonania.
Sensei H. Kobayashi opowiada3 zdarzenie, kiedy to Ueshiba mia3 stoczya walke w nieznanym terminie, z jednym z najznakomitszych mistrzów miecza w ówczesnej Japonii. Podczas kolacji, w pewnym momencie, powiedzia3 do Kobayashiego: "id1 otwórz drzwi, bo idzie ten cz3owiek ze mn± walczya, wpu¶a go do ¶rodka.". Jest to jeden z wielu przyk3adów paranormalnych zdolno¶ci mistrza Ueshiby. W lutym 1942 roku Aikido pojawia sie oficjalnie jako szko3a fundatora. W latach 1942-46 pojawiaj± sie u boku mistrza Ueshiby uczniowie, którzy do dnia dzisiejszego wiod± prym w tej sztuce walki. S± to m. in.: Morihiro Saito, Koichi Tochei, Gozo Shioda, Hirokazu Kobayashi, Kissomaru Ueshiba (syn mistrza), Nobuyoshi Tamura i inni.
W 1948 roku po raz pierwszy pojawia sie autonomiczna organizacja Aikido - Aikikai. Pierwsze publiczne pojawienie sie Aikido jako organizacji odby3o sie w Tokio, w listopadzie 1956 roku. Pierwszy publiczny pokaz sponsorowany przez organizacje Aikikai mia3 miejsce w maju 1960 w Tokio w hali Yamano. W styczniu 1969 r., a wiec w roku ¶mierci Ueshiby, oddane zostaje do u?ytku nowe Hombu Dojo (kwatera g3ówna organizacji Aikikai).
Nadmienia nale?y, ?e rozwój organizacyjny nie interesowa3 twórcy systemu mistrza Ueshiby. Od konca lat 40. Ueshiba podró?owa3 po ca3ej Japonii nauczaj±c Aikido. Do¶a powiedziea, ?e przez ostatnie 15 lat ?ycia bardzo rzadko przebywa3 w stolicy kraju, Tokio. Ze wzgledu na to, tylko nieliczni mistrzowie mogli sobie pozwolia na pernamentne przebywanie z mistrzem (czeste zmainy miejsca pobytu). Sytuacja ta mia3a zasadniczy wp3yw na obecny kszta3t Aikido w ¶wiecie. W ostatnich 10. latach ?ycia mistrza Ueshiby, w jego otoczeniu pozostali tylko najwierniejsi uczniowie, tj. Koichi Tochei, uhonorowany przez Ueshibe stopniem 10 dan, Hirokazu Kobayashi - 8 dan, Morihiro Saito - 8 dan.
Po ¶mierci Ueshiby nast±pi3 rozd1wiek pomiedzy wychowankami mistrza, który w rezultacie doprowadzi3 do usamodzielnienia sie ka?dego z nich. I tak, Kissomaru Ueshiba stan±3 na czele organizacji Aikikai, Gozo Shioda - Yoshinkan, Morihiro Saito skupi3 swoich uczniów przy starym dojo M. Ueshiby w Ibaraki, M. Mochizuki - 8 dan - stan±3 na czele organizacji Yoseinkan, natomiast Kochi Tochei za3o?y3 Stowarzyszenie Ki. Nale?y jeszcze wspomniea, ?e jeden z najwybitniejszych uczniów Ueshiby, Kenji Tomiki z Uniwersytetu Waseda zaj±3 sie ide± usportowienia Aikido.
Dla jasno�ci obrazu nale?y dodaa, ?e aikido M. Ueshiby, przez ostatnich 40 lat ?ycia mistrza, ulega3o ewolucji. Najwieksze jako�ciowo przeobra?enia nastšpi3y w latach 1955-68. Ze wzgledu na to, ?e wymienieni wy?ej uczniowie pobierali u niego nauki w ró?nych okresach, prezentujš oni obecnie diametralnie ró?ny styl aikido. Laikowi, obserwujšcemu równolegle pokazy mistrza Shiody oraz mistrza Kobayashiego, nasuwa sie spostrze?enie, ?e je�li jeden demonstruje techniki aikido, to drugi na pewno nie. Bierze sie to stšd, ?e posiadacz 9 dan G. Shioda studiowa3 aikido pod okiem Ueshiby tylko 9 lat, w latach 1934-43. Okres ten charakteryzowa3 sie bardzo twardymi, krótkimi technikami. Natomiast mistrz H. Kobayashi praktykowa3 aikido, u boku Ueshiby, w latach 1945-69. Jak ju? wspomnia3em wy?ej, okres ostatnich 10 lat ?ycia twórcy aikido to okres ogromnych jako�ciowych przeobra?en. Ueshiba wprowadza ruchy meguri (ruch okre?ny g3ównie nadgarstków), wykorzystujšc przy tym studium ruchu pracy ca3ego cia3a, przy jednoczesnym relaksie psychofizycznym. Kontynuatorami tego typu aikido sš obecnie, najbardziej zwišzanie z mistrzem Ueshibš w tym okresie, Koichi Tochei oraz Hirokazu Kobayashi. Obecnie aikido, jako sztuka walki, ma charakter miedzynarodowy. Ekspansja na zewnštrz Japonii nastšpi3a w latach 1953-58, kiedy to mistrz Tochei zapresentowa3 aikido na Hawajach i na kontynencie amerykanskim (mia3 miejsce do�a znany w kregu aikidoków incydent demonstracji przez Koichi wygranej walki pokazowej z 5 najlepszymi judokami Stanów Zjednoczonych). W Europie natomiast, dynamiczny rozwój tej sztuki rozpoczš3 sie od wyzyty Minoru Mochizuki w 1951 r. we Francji. Rok póYniej mistrz Tadashi Abe otworzy3 dojo (sale awiczen) we Francji oraz we W3oszech. Najbardziej dynamiczny okres rozwoju aikido w Europie datuje sie od 1960 roku. W ostatnich 20 latach najwiekszy wk3ad w jego rozwój w Europie w3o?yli mistrzowie: N. Tamura, H. Tada, M. Noro, K. Asai, M. Kawamukai, T. Tomita, T. Ichimura, K. Chiba, S. Sugano.
W roku 1974, za sprawš jednego z prekursorów aikido w Europie, W3ocha G. Filippini, po raz pierwszy odwiedza Europe H. Kobayashi. Od tego momnetu regularnie co roku prowadzi tzw. miedzynarodowe sta?e aikido, w krajach wiodšcych w tym ruchu, tj. W3oszech, Francji, RFN, Belgii. Zwolennicy mistrza Kobayashiego grupujš sie w organizacji zwanej Uniš Aikido Kobayashi. Jest to organizacja otwarta, zrzeszajšca obecnie kilkadziesišt tysiecy awiczšcych - miedzy innymi z W3och, Francji, Belgii, RFN, Szwajcarii oraz Polski. Na czele Unii Aikido Kobayashi w Europie stoi dwóch mistrzów, wychowanków mistrza Kobayashiego, Andre Cognard z Francji oraz Giampietro Savegnago z W3och.
Podobnie jak w Japonii, tak?e w Europie aikidocy zrzeszajš sie w ró?nych organizacjach. I tak, w najpre?niejszych o�rodkach sztuk walki, czyli we Francji i W3oszech, istnieje obecnie kilka organizacji (w samych W3oszech doliczy3em sie ich sze�ciu).
Moim zdaniem podzia3 organizacyjny aikido ma sens tylko w sprawach organizacyjnych sensu stricto, a nie w sprawach technicznych. Uwa?am, ?e najwa?niejszy jest wybór nauczyciela, a nie wybór organizacji, którš reprezentuje. Nie istnieje pojecie aikido dobrego lub z3ego - ka?dy uprawia te pieknš sztuke walki dla siebie i rozlicza sie tylko przed sobš. Nadawanie stopni, wystawainie certyfikatów, ja�li ma jakikolwiek sens, to tylko organizacyjny.
Ta dygresja wprowadza nas do przedstawienia krótkiej historii aikido w naszym kraju. Otó?, abstrahujšc od prób awiczenia aikido w latach 50-60. przez ekspertów judo, sztuka aikido pojawi3a sie w Polsce (w Szczecinie) w 1976 r. Pierwszš grupe Zwolenników poprowadzi3, entuzjastycznie nastawiony, M. Osinski.
Pierwsze lata awiczen to okres bardzo trudny, poniewa? wiedza nasza opiera3a sie tylko na korzystaniu z zagranicznych podreczników aikido. Dopiero w 1978 r. nawišzali�my kontakt z mistrzem T. Ichimurš, uczšcym aikido w Szwecji oraz jego uczniami z Danii, Finlandii i Szwecji.
Przyjazdy mistrza Ichimury wišza3y sie naturalnie ze znaczšcym progresem technicznym w aikido w Polsce. Zacze3y powstawaa, jak grzyby po deszczu, nowe grupy aikido w ca3ym kraju, w których nauczali, niestety, niewykfalifikowani ludzie, co moim zdaniem, przynios3o du?o szkody ruchowi aikido. O ile dobrego instruktora w karate mo?na wyszkolia przez 6-8 lat, o tyle w aikido potrzeba niestety wiecej czasu. Bardzo niebezpiecznym jest prowadzenie zajea przez nieprzygotowanego instruktora. Z mojego do�wiadczenia wynika, ?e wiecej czasu wymaga naprawienie b3edów ni? uczenie od poczštku.
Ale wróamy do historii. W 1980 roku Jacek Wysocki kontaktuje sie z mistrzem aikido Gerhardem Walterem z Berlina Zachodniego, u którego pobiera lekcje innego rodzaju aikido ni? prezentowane przez T. Ichimure. Ju? od tego momentu, a? do dnia dzisiejszego, w kraju dzia3ajš dwie grupy aikido. Na poczštku 1984 r. kraj nasz odwiedza mistrz Giovani Filippini z W3och, jeden z uczniów H. Kobayashiego. W 1985 r. nastepuje przyjazd Takeji Tomita - ucznia M. Saito, który znacznie wzbogaci3 naszš wiedze w pos3ugiwaniu sie jo i bokenem.
Od momentu przyjazdu G. Filippiniego zaczyna sie prawdziwa fascynacja ca3kowicie innym systemem aikido propagowanym przez H. Kobayashiego. Mistrz Filippini poleca swojej uwadze polskich aikidoków mistrzowi G. Savegnago, który przez ostatnie 4 lata odwiedza 10-krotnie (wraz ze swymi uczniami) nasz kraj oraz umo?liwia czeste wyjazdy do W3och. W 1986 r., w listopadzie, przyje?d?a do Polski mistrz Andre Cognard, dyrektor techniczny Miedzynarodowej Unii Aikido Kobayashi. Od tego momentu zacze3a sie zdwojona wspó3praca pomiedzy aikidokami Francji, W3och i Polski. Do�a powiedziea, ?e obecnie takie kontakty majš miejsce minimum co dwa miesišce. Dzieki pomocy wy?ej wspomnianych nauczycieli nastšpi3 znaczny wzrost ilo�ciowo-jako�ciowy w aikido w Polsce. Obecnie w organizacji Polska Unia Aikido awiczy ok. 1600 osób. Tekst opracowano na podstawie ksiš?ki Jacka Wysockiego "Aikido bez tajemnic" Zosta3 on zaczerpniety ze strony Polskiej Unii Aikido
|